خلاصه فصل چهارم كتاب نظريه هاي جامعه شناسي هنر و ادبيات:

لوسين گلدمن و جامعه شناسي ادبيات:

مفاهيم جهان نگري و فرد استثنايي مهمترين ابزار مفهومي گلدمن هستند كه در اين روش براي تبيين آثار هنري و ادبي مورد استفاده قرار گرفتند. لوكاچ نيز مفهوم جهان نگري يا جهان بيني را استفاده نموده است. كاري كه گلدمن كرده است عبارت است از شرح جزئيات آنچه اين مفهوم معنا مي دهد، اين جهان نگري چگونه ساخته مي شود و چگونه آثار هنري را متأثر مي سازد.

گلدمن معتقد است كه در ميان همه گروهبندي هاي انساني تنها طبقات اجتماعي خاستگاه جهان بيني ها هستند. اين روش تنها در مورد آثار هنري بزرگ گذشته معتبر است زيرا تنها در آثار هنري بزرگ است كه نظام منسجم و يكپارچه اي از جهان بيني گروه يا طبقه اجتماعي قابل تشخيص است.

تنها يك فرد، فرد استثنايي است كه مي تواند يك جهان بيني منسجم را بيان كند.فرد استثنايي كسي است كه نه تنها درون گروه اجتماعي تنيده شده است، بلكه به ميزان بسيار زياد نسبت به اعتقادات و ارزش هاي گروه خود آگاهي دارد، واين علت توانايي وي در ساختن بهترين اثر بازتابي در يك دوره خاص است.گلدمن فلاسفه،نويسندگان و هنرمندان را به عنوان افرادي معرفي مي كند كه قادرند حداكثر آگاهي گروهي گروه يا طبقه اجتماعي را در خود متجلي سازندو در نتيجه آزادي بيشتري از آنهايي كه از موقعيت از پيش ساخته شده اجتماعي خود ناآگاه هستند،داشته باشند.

وي مي گويد كه اثر معتبر هنري آن اثري است كه يك جهان بيني را بيان كند،آن جهان بيني كه توسط يك وجود جمعي يعني گروه اجتماعي ساخته شده است. هنري كه علايق،آرزوها و جهان بيني يك گروه را نشان ندهد از تحليل گلدمن خارج است.

جانت ولف وجامعه شناسي معرفت و هنر:

جانت ولف به صراحت دو رشته ي جامعه شناسي معرفت و جامعه شناسي هنر را به هم ربط مي دهدو مي گويد كه جامعه شناسي هنر بايد به عنوان شاخه اي از جامعه شناسي معرفت در نظر گرفته شود.

موضوع جامعه شناسي هنر،از نظر ولف عبارت است از نشان دادن طيعت اجتماعي هنر،با توجه به ايدئولوژي يا جهان بيني كه در يك اثر هنري بيان شده است.به عقيده ولف وظيفه جامعه شناسي هنر فهميدن هنر،در زمينه ي وسيع تر جهان كامل خالق آن است.اين جهان كامل شامل همه ي ساختهاي تجربه شده يك نويسنده است.

ولف معتقد است كه جامعه شناسي تفهمي هنر از دو نظر مفيد است: از يك طرف، كمك مي كند كه آثار هنري را براساس مفاهيم هنري وزيباشناختي بفهميم،از طرف ديگر اين جامعه شناسي فهمي از هنرها در ارتباط با زندگي اجتماعي معاصرشان فراهم مي آورد.

مفاهيم عمده اي كه وي استفاده مي كند عبارتند از: دريافت هنرو مركزيت زدايي از نويسنده.

ولف مي گويد مفاهيم يك اثر هنري همواره فراتر از پيام مورد نظر نويسنده مي روند.

جانت ولف تأكيد مي كند كه نه تنها قضاوت زيباشناسانه،بلكه همه معرفت، كه شامل معرفت منتقدانه نيز مي شود بشدت سياسي است.قضاوت سياسي،اولا" با حمايت كردن از علايق صرف شده در اشكال هنري خاص ويا با حمله كردن به آن،ثانيا" با كاربرد ارزشهاي سياسي آثار هنري، بر قضاوت زيباشناختي غلبه دارد.

به عقيده وي ارزش زيباشناختي همواره توسط سياست تعريف شده است.